Sahityabatika

तिम्रै याद छ मेरी सानु

2012-02-03T12:40:00.002+05:30

मिश्र नरहरी

झिसमिसेको सबेरीमा तिम्रै याद छ मेरी सानु
रिमझिमेको अँधेरीमा तिम्रै याद छ मेरी सानु

एउटा मिठो सपना देखेँ, सपनामै गजल लेखेँ
मेरो घरको मझेरीमा तिम्रै याद छ मेरी सानु

लक्षिणका पदचाप पाएँ, पिँढीआँगन, कटेरीमा
मेरो घर घडेरीमा तिम्रै याद छ मेरी सानु

छायाँसरी हिँड्न थालेँ, तिम्रै यादलाई पछ्याउदै म
मेरो गाउँको पँधेरीमा तिम्रै याद छ मेरी सानु

गाउँ, बेशी, भन्ज्याङ्ग, ठाँटी, सबैतिर तिम्रै याद भो
सारा पाखा पखेरीमा तिम्रै याद छ मेरी सानु

बुकी फुल सिउरिएर

2012-02-03T12:02:00.000+05:30

आयुष "सम्मोहन"

बुकी फुल सिउरिएर रेशमी बाल बाटे हुन्छ
पिठ पछि मेरा कुरा जतिपनि काटे हुन्छ ।

दिनुपर्दा मुठ्ठी कस्यौ लिनुपर्दा पुल्टो भरि
ऐनाहेरी आफैलाई चाहेजति ढाँटे हुन्छ ।

सम्बन्धको के कुरा भो नसकेसी संगै रुन
काढ्यौ मह मायाबाट अब हात चाटे हुन्छ ।

असम्भव नै छैन भन्छन् यो संसारमा केही पनि
छैन दिन केही अब अर्कैतिर आँटे हुन्छ ।

२०६५ चैत्र ६ गते

सप्तरङ्गीमा पुःन बराल

2012-02-02T12:58:00.001+05:30

पोखरा, १७ माघ
सप्तरङ्गी सांस्कृतिक प्रतिष्ठान, पोखरा नेपालको दोस्रो महाधिवेशन नवराज बराललाई पुःन अध्यक्षमा चयन गर्दै सोमवार सम्पन्न भएको छ ।
प्रतिष्ठानको उपाध्यक्षमा पदमराज ढ काल, महासचिवमा अभिमन्यु विक्रम राणा, सचिवमा दर्ुगा शाह बाबा, कोषाध्यक्षमा सविना सुनाम चयन हुनुभएको छ । यस्तै प्रतिष्ठानका कार्यसमितिका सदस्यहरुमा शेरबहादुर गुरुङ, बुद्धराज बज्राचार्य गुभाजु, गोरे गुरुङ, बुद्ध गुभाजु, सागर शाह, जुना क्षेत्री र मनकुमार श्रेष्ठ रहनुभएको छ । प्रतिठानका सल्लाहकार नेपाल संगीत नाट्य प्रतिष्ठानकी प्राज्ञ हरिदेवी कोइराला र सल्लाहकार रामबहादुर कोइरालाको निर्वाचन कमिटी गठन गरिएको थियो । पदाधिकारी र्सवसम्मत चयन भएपछि उहाँहरुले सो अवसरमा नवनिर्वाचित कार्यसमितिलाई बधाई र सफलताको कामना गर्नुभयो । साधारणसभाले प्रतिष्ठानका महासचिव अभिमन्युविक्रम राणाले पेश गरेको आर्थिक वर्ष२०६७/२०६८ को प्रगति प्रतिवेदन र कोषाध्यक्ष शेरबहादुर गुरुङले पेश गर्नुभएको आर्थिक वर्ष२०६७/२०६८को आर्थिक प्रतिवेदन र्सवसम्मत पारित गरेको थियो ।

रंगमंच हो

2012-01-31T11:03:00.001+05:30

मौसमजी भण्डारी"क्यानभास"

रंगमंच हो अनेक खेल मन्चन हुन्छ हुन्छ
आज खुलेर पोखियौ भोलि खण्डन हुन्छ हुन्छ

उन्मुक्त छु नठान भो कहिँ कतै परिबन्द र
बिबसताको सानो ठुलो बन्धन हुन्छ हुन्छ

अचुक रजनिमा पुग्नै पर्ने लक्ष्य बिन्दु
सहज यात्रा मान्दिन म उल्झन हुन्छ हुन्छ

प्यासी छ यो जवानी एक प्रहर समिपैमा
चुम्दा अधर अनौठो कम्पन हुन्छ हुन्छ

सम्झने चाहाना छ अलिकति"मौसम"को नि
परिस्थिति बसमा नहोस चिन्तन हुन्छ हुन्छ

दुवइ
२०११ डिसेम्बर ८

रचनावाचन सम्पन्न

2012-01-28T00:31:00.001+05:30

माघ १३, पोखरा
प्रगतिशिल वाङ्मय प्रतिष्ठान पृथ्वीनारायण क्याम्पस पोखराको ३९औं नियमित रचनावाचन सम्पन्न भएको छ ।
प्रतिष्ठानले हरेक महिनाको दोस्रो शुक्रवार आयोजना गर्ने रचनावाचनको सो श्रृखलामा नवराज बराल, राजकुमार घिमिरे, सौगात सङ्घर्ष, फूलमाया गर्बुजा, शिव सुवेदी, दीपक पराजुली, राजिन पनेरु, शिव पलाँस, फडिन्द्र अकिञ्चन, मदन भण्डारीलगायतले आआफ्नो रचनावाचन गर्नुभएको थियो । कार्यक्रममा प्रतिष्ठानका सल्लाहकार यामबहादुर पौडेल क्षेत्री, मदन भण्डारी, साहित्य श्रृखलाका संयोजक भीम रानाभाटले बोल्नुभएको थियो । प्रतिष्ठानका अध्यक्ष शंकर गिरिको अध्यक्षतामा सम्पन्न कार्यक्रमको संञ्चालन सह–सचिव नवराज चिन्तनले गर्नुभएको थियो ।

लमजुङ महोत्सवमा क्षेत्रीय मुक्तक प्रतियोगिता हुने

2012-01-26T22:35:00.003+05:30

रुपिन्द्र प्रभावी
लमजुङको बेसीसहरमा यही फागुन ५ देखि ११ गतेसम्म लमजुङ उद्योग वाणिज्य संघको आयोजनामा हुने तेस्रो लमजुङ महोत्सव २०६८ को अवसरमा पश्चिमाञ्चल क्षेत्रस्तरीय मुक्तक प्रतियोगिता हुने भएको छ ।

प्रतियोगिताका लागि पश्चिमाञ्चलका १६ वटै जिल्लाबाट रुवाई शैलीका ६ वटा मुक्तक यही माघ २५ गतेभित्र पठाइसक्नुपर्ने प्रावधान राखिएको लमजुङ महोत्सव, २०६८ को साहित्य तथा नाट्य उपसमितिका संयोजक नवीनचन्द्र घिमिरेले बताउनुभयो । प्राप्त मुक्तकहरुमध्ये उत्कृष्ट २० लाई वाचनका लागि आमन्त्रण गरिने र प्रथम, द्वितीय र तृतीय हुनेलाई क्रमशः नगद रु. ७ हजार, ५ हजार र ३ तथा सान्त्वना पुरस्कारस्वरुप २ जनालाई १ हजार २ सय ५० सहित प्रमाणपत्र प्रदान गरिने पनि संयोजक घिमिरेले जनाउनुभयो ।

अक्षरयात्रा प्रतिभा पुरस्कार कटुलाई दिइने

2012-01-26T22:24:00.002+05:30

रुपिन्द्र प्रभावी ‘कटु’

सुरेन्द्र पौडेल

गजल सन्ध्या पोखरा र नवनीत साहित्य सागर पोखराद्वारा सञ्चालित अक्षरयात्रा प्रतिभा पुरस्कार २०६८ युवा साहित्यकार रुपिन्द्र प्रभावी ‘कटु’लाई प्रदान गरिने भएको छ ।

साहित्यकारद्वय कृष्ण देवकोटा र गोविन्द गिरीद्वारा स्थापित सो पुरस्कार हरेक वर्ष पोखराबाट सञ्चालित साहित्यिक अभियान अक्षरयात्रामा नियमित सहभागी भएर विशेष योगदान पु¥याउने साहित्यकारहरुलाई प्रदान गरिने पुरस्कार हो ।

लमजुङको समिभञ्ज्याङमा जन्मिएर एक दशकभन्दा बढी समय साहित्य र पत्रकारितामा विताएका कटु विगत ५ वर्षभन्दा बढी समयदेखि नियमित अक्षरयात्राका कार्यक्रममा सहभागी हुँदै आउनुभएको छ । कटु यसअघि बाबा साहित्य साधक सम्मान, डिट्ठा श्रीप्रसाद स्मृति पुरस्कार, गण्डकी अञ्चलस्तरीय उत्कृष्ट लघुकथाकार पुरस्कार लगायतबाट सम्मानित भइसक्नुभएको छ ।

गजल सन्ध्या र नवनीत साहित्य सागर पोखराद्वारा साहित्यकार कृष्ण उदासीको संयोजकत्वमा गठित अक्षरयात्रा प्रतिभा छनोट समितिको सिफारिसमा कटुलाई सम्मान गर्ने निर्णय भएको हो । कटुलाई माघ महिनाको तेस्रो शनिबार २१ गते पोखराको डेविड फल्स्समा सञ्चालन गरिने अक्षरयात्राका अवसरमा सम्मान गरिने सन्ध्याका सचिव सुरेन्द्र पौडेल ‘रोहित’ले जानकारी दिए । कटुलाई वरिष्ठ साहित्यकार प्राज्ञ सरुभक्तले सम्मान गर्ने कार्यक्रम रहेको छ ।

नयावर्ष

2012-01-26T22:13:00.000+05:30

प्रेम राना

भर्खर मैले.....
च्यातेर मिल्काईदिए
मेरो देशको भित्तामा
टासिएर बसेको २०११ को
त्यो थोत्रो क्यालेन्डर ......

राजनीतिक खिचलो
महंगी,हत्या,हिंसा,...
लुटपाट,अपहरण,बलात्कार
उफ़ हेर्दै....
घिनलाग्दो गरि
तछाडमछाड गर्दै
२०१२ मा प्रबेश गर्न
आतुर......
लाखौ करोडौ नेपालीहरुको
भबिस्य माथि .....
खेलबाड गर्न तम्तयार
बन्न नसकेको संबिधान
शान्ति खल्बलाउने ति
सबै तव्वहरुलाई मिल्काई दिए
अब कसैले.....
नराम्रो आखाले हेर्न सक्ने छैन
मेरो देश माथि ......
फुल्ने छैन गुरासहरु
लेकतिर बम र बारुद बोकेर
हिमालको मुन्तिर
गुरास फुल्ने पाखाभरि
स्वतन्त्र भएर पंखा फिजाई-फिजाई
नाच्नेछ.......
डाफे, मुनाल र मयुरका हुलहरु
घास दाउरा गर्न
बन गएका चेलीहरु
लुटिनु पर्ने छैन
अब परदेशिनु पर्ने छैन
नेपाली युवाहरु
अर्काको देशमा गुलामी बन्न
अब ढुक्क हुनु
हाम्रो देशको
भबिस्य उज्वल छ
नपत्याए हेर ऊ
पूर्वको छितिजमा..
घामको पहिलो झुल्को सगै
मेरो देशको मुहार फेर्न
आएको छ
नयावर्ष .......

नेपालगंजमा नेपथ्य व्याण्डको कन्सर्ट

2011-12-26T20:22:00.000+05:30

यहि पुस २५ गते नेपालगंजमा नेपथ्य व्याण्डको भव्य कन्सर्ट हुने भएको छ । स्थानिय वागेश्वरी चलचित्र मन्दिरमा हुने उक्त कन्सर्टमा नेपथ्य व्याण्डका चर्चित गायक अमृत गुरुङको नेतृत्वमा कलाकार र वाद्यवादकहरुको टोली सहभागी रहने छ । यो लाइभ म्युजिक कन्सर्ट हो । अन्तराष्ट्रिय स्तरको कन्सर्ट गर्दै देश भित्र र वाहिर उत्तिकै ख्याति कमाएको नेपथ्य व्याण्ड नेपालगंजमा पहिलो पटक आउन लागेको हो ।
इभेन्ट म्यानेजमेन्टमा सक्रिय नेपालगंजको अन्तराल मिडिया र कोहलपुर चप्परगौडी स्थित दीपज्योति विद्याश्रमको आयोजनामा यो कन्सर्ट नेपालगंजमा हुन लागेको हो । व्यवस्थापनमा नेपालय स“ग सहकार्य गरिएको छ । उक्त कन्सर्ट लाई शान्तिकालागि शिक्षा नाम दिइएको छ ।
कन्सर्टका लागि २ ट्रक सामान सहित ५० जना वढीको टोली एक दिन अगावै नेपालगंज आइपुग्ने छ । वेलुकी ३ बजेदेखि हल भित्र स्टेज निर्माण, लाइट र साउण्ड सिस्टमको व्यवस्थापन शुरु गरिने छ । पुस २५ गते दिउ“सो ठिक ३ बजे कन्सर्ट शुरु हुनेछ भने १ घण्टा अघिदेखि प्रवेशद्धार खुल्ने छ ।

नेपथ्य व्याण्डले सबै पुस्ताको मन छुने गीतहरु गाउदै आएको छ । नेपालगंजमा हुने कन्सर्टमा नेपथ्यले, ‘छेक्यो छेक्यो देउराली डा“डा हुस्सु र कुहिरोले, रेशम, उडायो रेलैले, भेडाको ऊनजस्तो, सा कर्णाली, यानीमाया, तालको पानी, आइज निदरी आइज, र¨िन चरा, रातो र चन्द्रसुर्य, तिमी देउ तिम्रा हातहरु’ लगायतका चर्चित र कर्णप्रिय गीतहरुवाट मनोरञ्जन दिने अन्तराल मिडियाले जनाएको छ ।

अर्जुनको ‘प्रतिभा’ विमोचित

2011-12-26T19:53:00.003+05:30

पोखरा, १० पुष बाल साहित्यकार अर्जुन अधिकारीको लेख तथा कविताको संकलन प्रतिभाको मानवअधिकारवादी कपिल श्रेष्ठले शनिवार एक समारोहविच विमोचन गरेका छन् ।
सो अवसरमा बोल्दै कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि समेत रहेका श्रेष्ठले सवल र सम्पन्न राष्ट्र निर्माणका लागि राज्यले बालमैत्री नीति निर्माण गर्नुपर्नेमा जोड दिए । वि. स. २०५६ मा कास्कीको ल्वाङघलेलमा जन्मिएका वाल साहित्यकार अधिकारी एसओएस हर्मन माइनर स्कूल रामबजार, पोखरामा कक्षा ७मा अध्ययनरत छन् । कार्यक्रमा महिला मानवअधिकार रक्षक समाज कास्कीकी सचिव प्रमीला तझ्या, अधिवक्ता सुरेन्द्र थापामगर, लक्ष्मण तिमिल्सिना, बसन्त गौतमलगायतले बोलेका थिए । छुनुमुनु पब्लिकेशन लिमिटेडमा प्रवन्ध निर्देशक रविराज बसौलाको अध्यक्षतामा सम्पन्न कार्यक्रमको आयोजना वाल हेल्पलाइन पोखरा, महिला मानवअधिकार रक्षक समाज पोखरा र छुनुमुनु पब्लिकेशन लिमिटेड पोखराले संयुक्त रुपमा गरेका थिए ।

फुटकर कबिता

2011-12-26T18:34:00.000+05:30

प्रेम ओली

१) प्रध्यापक
किताबि ज्ञान कमाएको
एकलहटी ध्यान समाएको
आफुले भन्दा
अरुलाई धेरै काम गराउदै
थोर बहुत कमाएको
आफ्नै बखानमा रमाएको
एकतारे बाजा ।

२) ब्यापारि
यताको उता
उताको माल यता झारी
बस्तुहरुको शङ्कट पारी
ग्रहाकहरुलाई थलापारी
आफ्नो दुलो भर्ने
धान खेतको मुसो ।

३)अस्पताल
सरकारी सबै
गोठशाला
निजि सबै
नोटशाला ।

४)मन्दिर
नोट बहादुरलाई माला
कोट बहादुरलाई टिकाटाला
लोक बहादुरलाई ताला ।

५) बिधालय
सरकारीमा हेर्दा
पक्ष छैन
निजिमा हेर्दा
प्रतिपक्ष छैन
सरकारीको कुनै
लक्ष्य छैन
निजिमा पढाउन
सबैको गक्ष छैन ।

६) नगरपालिका
न गर्छ केही
न पाल्छ केही
गर्नु नहुने काम
थाल्छ यही
टायर मुढा
बाल्छ यही
पर्खाल रेलिङ्ग
ढाल्छ यही
सभ्यताको शहरमा
सडक भरी फोहर
फाल्छ यही ।

"यात्रा"

2011-12-18T10:46:00.003+05:30

रामकृष्ण पौडेल"अनयास"

पर्खि एकछिन् कता डोर्याउँछस् कलम
अनि मेरा भावना र कल्पना प्रष्ट सँग
छताछुल्ल,पर्दाफास गर्न अविरल दौडिरहेको
लक्ष्य बिहीन यात्रा कहाँ टुङ्गाउने हो ।
म आफै अन्योल छु ।
सारा जन्ता लाई झुक्याएर नेताको
आँङ र आँतको प्यासलाई मेटाएर पुगेन र तलाई ?
मेरो आँसु र ह्रदयमा भरिएको पिडा र ब्यथालाई
कपिमा रङको होली खेल्न
मेरै घरमा धाउछस् !
जा कलम छिट्टै जा मुत्ति
दे सारा नेपालि लाई
बसिदे नेताको हातमा र
लेखिदे चार अक्षर ।

भरतपुर- 13, गजलकुन्ज, चितवन

घुस (गुलेली )

2011-12-15T21:40:00.000+05:30

प्रेम ओली

खाऊ भने सरुवा हुने डर
नखाऊ भने छेरुवा भनिने डर
तिमीले मागेर खान्छौ होला
त्यसैले तिमीले खाएको घुस
अफुले त पाईन्छ र खाइन्छ
त्यसैले मैले खाएको खूस ।

नखानेहरु यहाँ
न टिक्छ न बिक्छ
जस्ले खाँदैन खुवादैन
त्यसैलाई बिभागले झिक्छ
बिभाग पनि त खानेहरुलाई हो
नखानेलाई त बिना बिभागीय ठिकछ ।

टन्न हसुर्न सक्नेलाई यहाँ
टनका टन घुस छ
त्यो पनि पचाउन नसक्नेहरुलाई
स्याउ अनारको जुसछ
यहाँ नखाएर कस्को महल बन्छ र ?
नखानेको मात्र छानामा फुसछ
यहाँ त
खानेहरु बुद्दिमान
खानेहरुकै अभिमान
नखानेको बुद्धीमा भुस छ
दिनेले दिएकाछन र
खानेहरुले पनि खाएकाछन भने
नखानेको मुख किन ठुस ठुस छ ।

त्यसैले
पाईन्छ भने रोजी रोजी खाऊ
पाइन्न्न भने खोजी खोजी खाऊ
तर जसरी पनि खाऊ
नत्र भने नखानेहरुलाई कम्फु कराते हुसछ ।

कुल घरान जात थियो

2011-12-15T20:59:00.002+05:30

रामकृष्ण पौडेल "अनयास

उन्को मेरो बिचमा दिवार कुल घरान जात थियो
एउटै धुरि चुलो चोको आकाश पाताल बात थियो ।

जस्लाई जति लेखेको छ भाग्यको नै दोष भन्दै
उन्को महल मेरो सिङ्गो खुल्ला आकाश साथ भयो ।

किन फरक हाम्लाई प्रभु मुटु रगत एउटै हुदा
जस्ले बाँध्यो यो नियमा उस्कै ठुलो हात भयो ।

के सोच्नु खै बाँच्दा कहित्यै, एक हुन नसकेको
मर्दा पछि जल्ने हाम्रो,भिन्ऩा भिन्ऩै घाट भयो ।

न जन्मिदै खोट लाग्यो मैले छोको नचल्ने रे
हुने लाई त परि आउछ मेरै संसार रात भयो ।

भरतपुर -13, गजलकुन्ज
चितवन

¥याण्डममा पहिलोपटक महिला लेखिकाको कृति र कविता विधाको परिचर्चा

2011-12-15T20:33:00.000+05:30

रुपिन्द्र प्रभावी
पोखरा, मङ्सिर २४

विभिन्न साहित्यिक तथा गैर साहित्यिक कृति र विषयवस्तुमाथि हरेक महिनाको अन्तिम शनिबार परिचर्चा कार्यक्रम गर्दै अएको ¥याण्डम रिडर्स सोसाइटी अफ नेपालले आफ्नो १५औं कार्यक्रममा पहिलो पटक महिला लेखिकाको कृति र कविता विधाबारे परिचर्चा सम्पन्न गरेको छ ।

मोरङमा रहेर दुई दशकभन्दा लामो समयदेखि कविता, गीत, गजल, हाइकु, समालोचना, कथालगायतका विधामा क्रियाशील सर्जक मिश्र वैजयन्तीको पछिल्लो कवितासङग्रह पाश्र्व आवाजमाथि परिचर्चासहित सोसाइटीले आफ्नो सो शृङ्खला सम्पन्न गरेको हो । पाश्र्व आवाजको परिचर्चा गर्द सोसाइटीका सदस्य फडिन्द्र अकिञ्चनर्ले ै वैजयन्तीलाई एक कर्मठ साहित्यिक कार्यकर्ताका रुपमा चिनाउनुभयो । प्रगतिशील साहित्य लेखनको समरमा यात्रारत वैजयन्तीको पाश्र्व आवाज सीमान्तकृत वर्गको आवाज समेटिएको कवितासङ्ग्रहको रुपमा परचर्चा गर्नुभयो । कार्यक्रममा स्रष्टा वैजयन्तीले आफूले कवितासङ्ग्रहमा समेटिएका कविताहरुलाई प्रगतिवाद र प्रगतिशीलताको मध्यमार्गमा डो¥याएको बताउनुभयो । कवि सचेत भएर लेख्नुपर्नेमा जोड दिँदै मिश्रले समाज परिवर्तनका लागि साहित्यले महत्वपूर्ण योगदान दिनुपर्ने बताउनुभयो । स्रष्ट परिचयअन्तर्गत लेखिका मञ्जुश्री थापाका परिचय सदस्य चेतभक्त सुवेदी आकासले र प्रस्तोता अकिञ्चनको परिचय प्रचारप्रसार संयोजक रुपिन्द्र प्रभावी ‘कटु’ले दिनुभएको थियो ।

शुभकामना मन्तव्यसहित टिप्पणी गर्दै प्राज्ञ रमेश श्रेष्ठले समोलोचकले मस्तिष्कले र कविले मनले लेख्ने बताउनुभयो । उहाँले ¥याण्डमले स्रष्टालाई माथि उठाउन गरेको प्रयासको सह्राना गर्नुभयो । सोसाइटीका अध्यक्ष राजेन्द्र चापागाईँ ‘आहत’को अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा कार्यक्रममा प्रा. डा. पशुपतिनाथ तिमल्सेना, महेन्द्रमान व्यथित, महेन्द्र रिमाल, डा. लक्ष्मीशरण अधिकारी, सरस्वती प्रतीक्षा, भीम रानाभाट, युवराज त्रिपाठी, कृष्ण उदासी, कवि गण्डकीपुत्रलगायतले टिप्पणी गर्नुभएको थियो ।

सोसाइटीका सचिव गनेस पौडेलले स्वागत तथा सहसचिव उपेन्द्र पौडेलले सञ्चालन गर्नुभएको कार्यक्रममा पुस्तक छनौट समितिका संयोजक कृष्ण के. सी.ले आगामी पुस ३० गते १६औं कार्यक्रममा साहित्यकार ईश्वरमणि अधिकारीले डा. रवीन्द्र समीरको लघुकथासङ्ग्रह अर्जुन दृष्टिमा परिचर्चा गर्नुहुने जानकारी दिनुभयो ।

सुन्दर र सरल कविताहरुको सगाँलो ‘यात्रा आधा शताब्दीको’

2011-12-06T09:37:00.001+05:30

राम प्रसाद खरेल

नवराज सुब्बा आफैंमा एक परिचित नाम हो । लामो समयदेखि साहित्यको क्षेत्रमा साधनारत नवराज सुब्बाका पाँच वटा साहित्यिक कृति, जनस्वास्थ्य सम्बन्धि ३ वटा र संगीततर्फ ‘देशको माया’ गीति एल्बम, ‘लुकेको रहर’ गजल एल्बम, ‘नवराज सुब्बाको प्रतिबिम्व’ भिडियो लगायत फूटकर रुपमा थुप्रै गीतहरु भइसकेका छन् ।

‘जीवन मेरो शब्दकोशमा’ कविता संग्रह (२०६३), ‘मनको मझेरीमा’ निबन्ध संग्रह(२०६४), ‘बीच बाटोमा व्यूँझेर’ कबिता संग्रह (२०६५), र ‘सहिदलाइ सलाम’ गीतसंग्रह (२०६७), पछि ‘यात्रा आधा शताब्दीको’ कबिता संग्रह(२०६८) लाई हामीमाझँ पस्केका छन् कवि नवराज सुब्बाले । आफ्नो जीवनको स्वर्ण महोत्सवको अवसरमा प्रकाशित कविता संग्रह ‘यात्रा आधा शताब्दीको’ मा वि.स. २०६४ देखि ६८ सालसम्म सृजना गरेका जम्मा ५० वटा कविता अटाएका छन् । तर एउटा कविता भने ६३ मा रचना गरिएको कविता छ ।

द्वन्द्वपीडित बालबालिकाहरुलाई समपर्ण गरिएको यस कविता संग्रहमा भएका कविताको विशेषता भनेको स्वच्छन्दवादी, प्रगतिवादी, मानवतावादी, राष्ट्रवादी हुनु हो । यता कवि नवराज सुब्बाकै भाषामा भन्ने हो भने उनले पाँच म लाई सजाएका छन् । म = म वा हामी, म= माटो वा देश, म= मानवता र आत्मिकता, म= मृत्यु वा युद्घ वा द्वन्द्व र अर्को म भन्नाले माथि वसेर लेख्ने, जीवन र जगतलाई सधै माथि उचाल्ने प्रयत्न गर्नु । कविले भनेका छन यस कविता संग्रका बारेमा —

मेरो पचास बर्षको जीवनयात्रामा

भेटिएका, छुट्टिका, सम्झिएका, बिर्सिएका

ती सबैसबै पात्रहरुको हार्दिक सम्झनामा

यो यात्रा आधा शताब्दीको

चढाए हात हातमा

कवि सुब्बाले यस संग्रहमा एउटा नागरिकले आफू र आफ्नो देशको वारेमा देखेका सुन्दर सपना अनि युद्धले क्षतविक्षत पारेको ती सपनाको वारेमा लेखिएको कविता ‘म लाटकोसेरा’ लाई शुरुमा राखेका छन् । त्यसको एक अशं

यसो आँखा उघार्छु

सपनामा देखेका विधालयहरु

विपनामा बङ्कर र ब्यारेक देख्छु

जन्मभूमि र शान्तिभूमिलाई

पराईभूमि र युद्धभूमि देख्छु

एकैछिन अघि सपनामा

फूलै फूलले स्वागत गर्ने हातहातमा

हतियारै हतियार बोकेको देख्छु

जो चारैतिरबाट मैतिर तेर्सिएका छन्

उफ्

यो सब म के देख्छु ।

कविले आफ्ना कवितामा कतै दुःख पोखेका छन् कतै आक्रोश त कतै आवहान पनि गरेका छन् । उनका कवितामा का्रन्तिकारिता पनि झल्किएको छ । देश अराजक, अस्थिर राजनीति तथा शान्ति र विकासका विरोधी साथै आफैंले महान बनाएका ब्याक्तिहरुले आफैं माथि अन्याय र अत्यचारका विरुद्धमा उठ्न कविले ‘उठौं, जुटौं र लडौं’ शिर्षक कवितामा आवहान गरेका छन् ।

ती बाँदर जो अरुका घर भत्काईदिन्छन्

ती छेपारा जो हरेक हिउँद

घाम तापेर गुर्जाछन्

र अर्को सालको आसमा

र¨ फेरिरहन्छन्

उठौं, जुटौं र लडौं

यो पछौटेपनविरुद्ध ।

कविले अहिले हाम्रो समाजले सहज स्विकार नगरेको र आफ्ना हक, अधिकार प्राप्तीका लागि लडिरहेका तेस्रो लि¨ीका वारेमा पनि ‘तेस्रो आवाज’ शिर्षकको कविता रचना गरेका छन् । हाम्रो देशको विकासको एक अध्यारो पाटो जो भाषण र शिलान्यसमा सम्म पुगेर टु¨िने जवलन्त उदारहण प्रस्तुत गर्दै भद्रपुरमा धेरै बर्षदेखि चर्चा भएर पनि बन्न नसकेको पूलको बारेमा ‘भद्रपुरमा’ शिर्षकमा अर्को कविता रचना गरेका छन् कविले । नेपालमा हिजो र आज शिर्षकको कवितामा कविले राजा वन्ने होड अब अरुमा सरेको तर्क अघि सारेका छन् ।

‘कार’ हरुमा यो बानी सरेको छ

सबैमा राजाको भूत चढेको छ

आज यो देशमा

राजा बन्ने होड चलेको छ ।

आफ्नो कामको शिलशिलमा थाईलैंडको बैंकक पुगेका बेला त्यहाँको टेम्स नदीमा वग्ने कलकल पानी र सुन्दरता देखेर कविको मनले एकपल्ट यता नेपालको राजधानी काठमाण्डौंमा हिन्दुहरुका महान देवता मानिने पशुपतिनाथकै अघिबाट शहरलाई दुर्गन्धित बनाउँदै वगेको वागमतीलाई सम्झन्छ । बैंककको सेराटन होटलमा कवि नवराज सुब्वालाई एउटा कविता फूर्छ ‘टेम्स नदीको चिट्ठी’ । टेम्स नदीको चिट्ठीले नेपालीलाई एक पटक मज्जाले सम्झन वाध्य पारेको छ । खास गरी नेता, प्रशासक र काठमाण्डौंवासीलाई ।

शहरको बीचमा स्वच्छ भएर

बग्नुमै नदीको जीवन रहेछ

वारिपारि गर्ने यात्रीलाई डुङ्गामा हालेर

कोक्रोमा बच्चा हल्लाएझै

छातीमा रहर खेलाउनुको

आन्नद वेग्लै रहेछ

नपात्याए फूर्सद मिलाएर

एकपटक मलाई हेर्न आउ

तिमीलाई निम्तो छ ।

संग्रहमा ५ लाइनका कवितादेखि लिएर लामा कविता सम्म सबै गद्ममा छन् । सवै कविता सरल र सुन्दर छन् । यात्रा आधा शताब्दीको कविता संग्रह नेपाली साहित्यको भण्डारमा एक मानो थप अन्न हो । पुस्तकको डिजाईन, कभर, र पेपर पनि गुणस्तरिय नै छन् । यसलाई www.nrsubba.com ले प्रकाशन गरेको छ । कृति भित्रको अलिक भद्धा लाग्दो पक्ष भनेको कविको वारेमा गरिएको प्रचार हो । कृतिमा आफ्नो प्रचार आवश्यक छैन् । त्यो त पाठकले गर्ने हो ।

(लेखक रेडियो परिवर्तन इटहरीका स्टेशन मेनेजर हुनुहुन्छ । )

गजल

2011-12-06T09:26:00.001+05:30

सबै सुम्पे वर्तमान र भबिष्य नै तिम्रो हातमा

रामकृष्णा पौडेल"अनयास"

भएको नै एउटै मुटु सबै लग्यौ मेरो आत्मा ।

जिन्दगिको यात्रा सधै तिमि सँगै गर्छु भन्थे

बेहोसीमै ढल्न पुगे देख्दा तिम्रो कोही साथमा ।

हुदो रै'छ रुप अनेक को नै पस्न सक्छ मनमा

बचाउ अब प्रभु मलाई परे मत ठुलै घातमा ।

आत्मा मुटु खम्बा सबै बिस्वासको ढलेपछि
मेरो कसुर सोध्दा आखिर् खोट रैछ मेरै जातमा ।

धन चल्दा मुटु मिल्यो पितृ पुराण चल्दैन रे
किन छाड्छौ रित्ताएर पुर्याएर फाल्देउ घाटमा ।

भरतपुर-13,गजलकुन्ज

चितवन,

मेरो सलाम छ (गजल)

2011-11-20T13:10:00.001+05:30

प्रेम निशानी मगर

मनको गीत गाउनेलाई मेरो सलाम छ

लोभी नजर लाउनेलाई मेरो सलाम छ

मेरो मनको फुलबारी यो रंगीदैछ आज

बहार बोकी आउनेले मेरो सलाम छ

गहिरो आखा कालो निलो त्यो महासागरमा

तानी- तानी डुबाउनेलाई मेरो सलाम छ

छडके नजर लगाई फेरी रातो पिरो हुने

बानी राम्रो शर्माउनेलाई मेरो सलाम छ

च्यापी रहेछ दिन-दिन यो अनौठो रोगले

ढुकढुकी बढाउनेलाई मेरो सलाम छ

फुलको पनि रेट्ने (मुक्तक)

2011-11-18T16:25:00.001+05:30

फुलको पनि रेट्ने धार देखियो
मायामा दुइ अनि चार देखियो
सबैले भन्छन् मायामा पिडा पाए
तर मेरो लागी माया अपार देखियो ।
आयुष सम्मोहन

म्याक्बेथको परिचर्चा ¥याण्डममा

2011-11-13T06:47:00.001+05:30

रुपिन्द्र प्रभावी
पोखरा, कार्तिक २६ गते
¥याण्डम रिडर्स सोसाइटी अफ् नेपालले आफ्नो मासिक पुस्तक परिचर्चा कार्यक्रमको १४ शृङ्खलामा शनिबार प्रसिद्ध अङ्ग्रेंजी नाटककार विलियम सेक्सपियरको चर्चित नाटक म्यक्बेथको परिचर्चा सम्पन्न गरेको छ ।
सोसाइटीका उपाध्यक्ष दुर्गाबहादुर शाह ‘बाबा’को अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा म्यक्बेथको परिचर्चा पृथ्वीनारायण क्याम्पसको अङ्ग्रेजी शिक्षा विभाग प्रमुख सहप्राध्यापक अमीरमान श्रेष्ठले गर्नुभएको थियो । सोही अवसरमा सोसाइटीका सदस्य नगेन्द्र भण्डारीले स्रष्टा परिचय दिँदै प्रा. डा. अभि सुवेदीलाई साहित्यिक र सामाजिक अभियन्ताका रुपमा चिनाउनुभयो ।

पुस्तक छनोट समितिका संयोजक कृष्ण के. सी.ले स्वागत गर्दै आगामी मंसिर २४ गते मोरङकी कवयित्री मिश्र वैजयन्तीको कवितासङ्ग्रह पाश्र्वआवाजका बारेमा फडिन्द्र अकिञ्चनले परिचर्चा गर्नुहुने जानकारी गराउनुभयो ।
सहसचिव उपेन्द्र पौडेलले सञ्चालन गर्नुभएको कार्यक्रममा यमबहादुर पौडेल क्षेत्री, महेन्द्र रिमाल, रामजी पौडेल, रघुनाथ अधिकारी, युवराज त्रिपाठी, प्रा. डा. पशुपतिनाथ तिमल्सेनालगायतले टिप्पणी गर्नुभएको थियो ।

प्रतिष्ठानले सिलगढीमा स्रष्टा सम्मान गर्ने

2011-11-10T14:23:00.004+05:30

पोखरा, २४ कात्तिक
अलिमियाँ लोक वाङ्मय प्रतिष्ठान पोखराले भारतको सिलगुढीमा एघार जना स्रष्ठाहरुको सम्मान गर्ने भएको छ। सम्मानित हुनेहरुमा समालोचक डा. कुमार प्रधान, कवि नरबहादर दाहाल, कथाकार समिरजन क्षेत्री‘प्रियदर्शी’, नाटककार लक्ष्मण श्रीमल, कवि एम.बि. राई, अनुवादक बी. योञ्जन, संगितकार द्वय एस. रविदास र अशोक राई रहेका छन् । यसैगरी सम्मानित हुने अन्य स्रष्टाहरु डि.वी. घिसिङ, टंक शर्मा र अर्जुन रसाइली हुनुहुन्छ ।
संसारका जुनसुकै ठाउँबाट भएपनि नेपाली भाषा र साहित्यको श्री बृद्धिमा लाग्ने सेवक तथा सांस्कृतिकर्मिहरुलाई अभिनन्दन गर्ने अभियान सहित यस पटक प्रतिष्ठानले आइतबार एक समारोहको आयोजना गरी सिलगढीमा स्रष्टाहरुको सम्मान गर्ने तयारी गरेको हो ।

सम्मानका लागी प्रतिष्ठानका अध्यक्ष हनिफ मियाँको नेतृत्वमा उपाध्यक्ष हरिदेवि कोइराला, सल्लाहकार द्धय डा. रविलाल अधिकारी र आदर्शसमाज राष्ट्रिय दैनिकका प्रधान सम्पादक कृष्णप्रसाद बाँस्तोला, साहित्यकार भीम रानाभाट तथा पत्रकार फणिन्द्र अकिञ्चन सहितको टोली बिहीबार सिलगढीतर्फ प्रस्थान गरेको छ ।टोली शुक्रबार बेलबारी साहित्य विकास समिति बेलबारी, मोर· द्धारा बेलबारीमा आयोजना हुने पुण्य स्मृति साहित्य सम्मेलन तथा बेलबारी साहित्य महोत्सवमा पनि सहभागी हुने अध्यक्ष हनिफ मियाँले जानकारी दिनुभयो ।
थप जानकारीका लागि हनिफ मियाँ ९८५६०२६२५४

अक्षरयात्राले मनायो हिरक शृङ्खला

2011-11-06T14:27:00.000+05:30

रुपिन्द्र प्रभावी

पोखरा, कार्तिक १९–
‘जीवन र जगतको यथार्थबोधका लागि अक्षरयात्रा’ भन्ने मूल नारासहित पोखराबाट सञ्चालित साहित्यिक अभियान अक्षरयात्राको हिरक शृङ्खला शनिबार पोखराको काहुँखोलास्थित जनकल्याण समितिको सचिवालयमा सम्पन्न भयो ।
पोखरामा क्रियाशील गजल सन्ध्या र नवनीत साहित्य सागरले हरेक महिनाको तेस्रो शनिबार अक्षरयात्रा सञ्चालन गर्दै आएको छ । सन्ध्याका अध्यक्ष कपिल शर्मा सञ्जोग र सागरका अध्यक्ष लक्ष्मण थापाको संयुक्त अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा गजल सन्ध्याका सल्लाहकारहरु ईश्वरमणि अधिकारी र रुपिन्द्र प्रभावी ‘कटु’, जनकल्याण समितिका अध्यक्ष लोकबहादुर कार्की, मिलेर गरौंका युवराज त्रिपाठी, युवा विकास उपसमितिका संयोजक कुमार के. सी., साहित्य शृङ्खलाका संयोजक भीम रानाभाट, साहित्यकार तारा बराल, सरस्वती श्रेष्ठ ‘सरु’, विष्णु बरालले अक्षरयात्राले नवोदित साहित्यकारहरुलाई प्रेरणा थप्न महत्वपूर्ण योगदान गरेकोमा प्रशंसा गर्नुभयो ।

सो अवसरमा जीवन पौडेल, सौगात सङ्घर्ष, माया कुँवर, सुमन लम्साल, मन क्षेत्री, आनन्द भट्टराई, टीकाराम रेग्मी, कृष्ण थापा, अमन तिवारी, वियोगी विवश, आवाज शर्मा, बिर्सना बस्नेत, कमल अथक, सरला लामिछाने ‘सरु’, तुलसी प्रवास, विष्णु बाँस्तोलालगायतले आ–आफ्ना रचना वाचन गरेका थिए । पर्यटन साहित्यको अवधारणसहित क्रियाशील अक्षरयात्राले आफ्नो स्वर्ण शृङ्खलाको अवसरमा यसअघि १२ बुँदे घोषणपत्र जारी गरेको थियो भने हिरक शृङ्खलाको अवसरमा अक्षरयात्राको एक आयोजक संस्था नवनीत साहित्य शृङ्खलाद्वारा प्रकाशित सिउँडी साहित्यिक पत्रिकालाई अक्षरयात्रा विशेषाङ्कका रुपमा प्रकाशन गर्ने तयारी गरिरहेको छ ।

चुहिदा छानो सकिन फेर्न _ गजल

2011-11-06T13:31:00.001+05:30

चुहिदा छानो सकिन फेर्न
छाक टार्ने मानो सकिन फेर्न ।

थाहा छ मलाई पिडा यस्तै हुन्छ
चोट सहन अचानो सकिन फेर्न ।

आफ्नै त्यो बथान सिध्याउन खोज्ने
निर्दयी त्यो रानो सकिन फेर्न ।

पिडित मन पिडित आत्मा
आखिर सधै सानो सकिन फेर्न ।

जताततै हरीयो छैन छनलाईत
आफ्नै कानो सकिन फेर्न ।

आस गर्दै हालिन ति बुढी आमा
चालि र जामो सकिन फर्न ।

देश गुनाको भेष भएरै त होला
पानि माथि ओभानो सकिन फेर्न ।

रेशम हमाल निशान ऋतुराज

पुर्ब कञ्चनजंगा _ गजल

2011-11-05T06:53:00.004+05:30

पुर्ब कञ्चनजंगा पर्छ, पश्चिम अपीसैपाल
सुन्दर शान्त बिशाल, मेरो देश नेपाल

बहु जाती, बहु भाषी, बहु धार्मीक देश
प्राकृतिक मनोरमको सौन्दर्यले, क्याछ कमाल

सर्बोच्च शिखर सगरमाथा, बुद्ध जन्म भुमी
कयौ“कयौ“ नदि बग्छन्, ताल अनी हीमताल

हिमाल पहाड तराई, अनेक भेष भुषा
हेरि नअगाउने राराताल, अनि कर्णालिको छाल

यो देश बनाउन, पुर्खाको रगत बगेको छ
बोकी लडेका हुन्, खुकुरी नाल तरबार ढाल

उत्तर हिमाल दक्षिण तराई, अनि मेची काली
हिरा,मोती,रत्न जस्तो, बहुमुल्य फैलियको बिशाल
       सुरेन्द्र बहादुर शाही सरोबर

तरकारीको महिमा (भाग १ ) : ब्यङ्ग्यबन्ध

2011-10-24T13:34:00.001+05:30

प्रेम ओली

यहाँ उल्लेख गर्न खोजेका तरकारीहरुको बारेमा सबैलाई थाह भए पनि यहाँको बौदिक खुराकको लागि फरक स्वादमा पस्कने कोशीस गरेकोछु। यहाँलाई पक्कै यो टेस्ट नयाँ लाग्ने मेरो विश्वाशछ।
१) आलु
नेपालको हिमाल देखी तराइसम्म फल्ने आलु संसारमा यो नपाईने साहेत देश नहोला। माटोमा मात्रा नफलेर मान्छेको तालुमा पनि फल्छ। त्यसैले फलानाको तालुमा आलु फलेछ भनिन्छ। माधव नेपाल,झलनाथ खनाल र बाबुराम भटराइको तालुमा आलु फलेकाले प्रधान मन्त्री भए। तर बिचरा राम चन्द्रले १८ पटका र प्रचन्डले सात पटक आलु खाए। त्यसो त आलु खानु भन्दा झन फलाउन पक्कै गार्हो कुरा हो। गिरिजा बाबुले त्यती राम्रो आलुकट तालु भाएर पनि आलु फलाउन नसक्दा राष्टपति बन्ने धोकोको पोको सङ्गै लिएर गए । राम बरण यादवको तालु ठुलै आलु फले पनि कस्को बाउको के लाग्यो। आलुको महिमा अपरमपार छ। एउटा आलु सडेपछी भने यसले अरु आलुलाई पनि बिस्तारै सडाउदै लैजान्छ। यो स्वोवाभ चाँही नेपाली नेतासँग मिल्दोछ।

नेताहरुले पनि अफु सडेपछी बिस्तारै पार्टी,समाज, देश सडाउदै लगेकाछन। कालु पाडे सन्तान भएर पनि उनिहरु आलु पाडे भएकाछन। अज यि आलु नेताले गर्दा देश र जनाटकओ अबस्ता झन बिग्रदै गएकोछ । यि आलुलाई समयमा उखलेर फालिएन भने हामी पनि हामी पनि आलु झै सड्ने भन्ने कुरो कृषि बिज्ञको ठहरछ।
२: फर्सी
यो काचोमा हरियो र पाके पछी सुनौलो देखिए पनि फर्सी,फर्सी न हो। पकाएर खाए पनि,उशिनेर खाए पनि यसले स्वादे जिब्रोलाई छल्न सक्दैन। तर पनि यसले आँखालाई सजिलै छल्न सक्छ। यो भित्र भित्र जती सडेर गए पनि आफ्नो दुर्गन्धलाई छोप्न नेपाली नेता भन्दा सिपालुछ। हाम्रा नेताहरु पनि आफ्नो पार्टीभित्र जती नेता, कार्यकर्ता जती सडे पनि फर्सिको सिको गरेर ढाकछोप गर्न लागिपरेकाहुन्छन। बिचरा कोही बेउमेर पाक्छन र थाक्छन्। फर्सी फुटे पछि गनाउछ भने नेता न फुट्दै गनाउछन ।
३) मुला
सेतो रातो रङ्गमा पाइने मुला काँचो, पकाएर जसरी खाए पनि पचाउन सकिन्छ ।
अझ यसले हामीले खाएको कुरालाई पचाउन मद्घत गर्छ भनिन्छ। र पनि यसलाई मुला, मुला न हो भनेर हेपिन्छ। त्यसैले अदुवा खाइ सभामा बस, मुला खाइ बनमा पस भनिन्छ । राजनीति पनि यस्तै मुला भएर होला, यसमा लागे पछी कोही भुमीगत बसेको,कोही बन पसेको देखिन्छ। राजनीति गर्नेहरुले पनि जे जती खाए पनि मुलाले झै सर्लक्क पचाउछन। आजसम्मा साझा बस देखी ट्रलीबस, रेल देखी खेल,सडक देखी सदनसम्म जे जती खाए पनि कसैलाई तलउपर,झाडा पखला लागेर अस्पातल भर्ना भएको खबर सुन्न,पढनमा आएकोछैन। कहिले काही अस्पातलअले(अक्तियार)फलानो यती धेरै खायो भनेर उपचार गर्न खोजेको देखिए पनि जनतमा त्यो पनि उही ड्याङ्गको मुला न हो भन्ने धारणा पाईन्छ।

ओछ्यान परे पोखरा चिनाउने

2011-10-23T15:00:00.001+05:30

माछापुच्छ्रे फेवातालमा पौडी खेल्दोरैछ
पोखरा त साँच्चिकै नै पोखरा पो रैछ ।
प्रेमप्रकाश मल्ल मधुकरले गाएको यो पोखराको गीत अहिले पनि लाखौं संगितपारखीका जीब्रोमा झुण्डिएको छ । उनले संगित भरेका सुगम गीत हुन् या गाएका लोकगित सबै लोकप्रिय छन् ।
पोखराको गीतमा उनले फेवातालमा माछापुच्छ्रे पौडी खेलिरहेको देखे । फेवातालमा माछापुच्छ्रेको छाँया देखेपछि गीत लेख्न मन लागीहाल्यो उनी भन्छन्, मैले यो गीत तालबाराही मन्दिरको अगाडी बसेर पाँच मिनेटमा लेखेको हुँ । वास्तवमा उनको यस गीतले पोखरालाई सारा नेपाललाई चिनायो । तर , बिडम्वना पोखराले प्रेमप्रकाशलाई अझै चिन्न सकेको छैन ।
केहि वर्षपहिले ष्यारालाइसिस भएपछि हिँडडुल गर्न र राम्ररी बोल्न नसक्ने भएका छन् उनी । उनी अहिले नेपालगञ्ज, धम्बोजीस्थित छोरीज्वाईका घरमा बस्छन् ।

टिका माला अर्को साल लाई _ गजल

2011-10-21T14:00:00.000+05:30

रामकृष्ण "अनयास"

संप्तरंगि टिका माला अर्को साल लाई राख बैनि
आउदो भाईटिकामा मलाई,अल्लिछिट्टै डाक बैनि ।

सबको निधार भाईटिकाले सजिएर हिड्दा खेरि
तिमि दाई को आयु बडोस्, भन्दै देबि भाक बैनि ।

नजाउँ त बल्दैन खैं चिसो हुन्छ घरको चुलो
कमाएर आउदा तिहार खाउला मिठो छाक बैनि ।

जसो तसो पालो पैँचो,गरि सास त राखेकै थे
ओत बस्ने घर मात्र चहिदो रै छ गास बैनि ।
पिर नगर अर्को पटक कसो भेट नहोला र
छिट्टै आउछु के बस्थे र बिदेशिको दास बैनि ।
भरतपुर - 13, चितवन

गलकोटमा संरक्षण कविता आन्दोलन

2011-10-20T17:30:00.000+05:30

पोखरा÷असोज ३० संरक्षण नै जीवन हो, जीवन नै संरक्षण हो भन्ने मुलदर्शन बोकी वि. स. २०५५ सालमा मुस्ताङ जिल्लाको रानीपौवाबाट पाँच सुत्रिय घोषणापत्र जारी गरी आरम्भ भएको नेपाली साहित्यको आन्दोलन संरक्षण कविता आन्दोलनको ५४ औं कार्यक्रम शनिवार बाग्लुङको गलकोटमा सम्पन्न भएको छ ।
देशका गाँउहरुका सामुहिक रुपले यात्रा गरी स्थानिय विषय र विम्बहरु टीपि तत्स्थानिय रुपमा कविता सिर्जना र कविता गोष्ठीको नविनतम विषेषता बोकेको यस आन्दोलनका कविहरु शुक्रबार नै गलकोट पुगेका थिए । उनीहरुले ऐतिहासिक महत्व बोकेका हटिया बजार र हरिचौरस्थित गलकोटे राजाको दरवार क्षेत्रको भ्रमण गरेका थिए । गलकोट सुचना तथा सहकारी संस्थाको सह आयोजनामा शिवालय परिसरमा सञ्चालित आन्दोलन कविता गोष्ठीको गलकोट एफ एम १०२.४ मेगाहर्जले प्रत्यक्ष प्रसारण गरेको थियो ।

गलकोट सुचना तथा सहकारी संस्थाका उपाध्यक्ष गुमानसिंह बुढाथोकीको सभापतित्वमा आयोजित कार्यक्रममा उक्त संस्थाका सह सचिव दिलबहादुर बोहोराले स्वागत गरेका थिए । आन्दोलनका संयोजक साहित्यकार सरुभक्तले आन्दोलनको औचित्य र इतिहासमाथि प्रकाश पारेपछि उनीलगायत आन्दोलनका अन्य कविहरु इन्दकुमार विकल्प, सरस्वती श्रेष्ठ सरु, नवराज अधिकारी, सुरेश रानाभाट, रमा प्राशर, अल्पज्ञानी, डीआर शर्मा, फडिन्द्र अकिञ्चन, आर के अदिप्त गिरी, शुशिल अनुरागीले आ–आफ्ना कविता बाचन गरेका थिए ।
उनीहरुलाई स्थानिय कविहरु कृष्ण कडेल समिप, कृष्णप्रसाद गौतम, सुनिल बोहोरा, रोशन शर्मा चापागाई, तिलक उप्रति उदय, र डा. दिनबहादुर थापाले साथ दिएका थिए । कार्यक्रमको अन्त्यमा साहित्यकार सरुभक्तले संरक्षण कविता आन्दोलनलाई व्यापक र प्रभावकारी बनाउन पर्वत साहित्य संगमले संरक्षण कविता आन्दोलन धौलागिरी अभियान सञ्चालन गरेकोमा खुसी व्यक्त गरेका थिए । कार्यक्रमको स्थानिय संयोजनमा बगलुङ बहुमुखी क्याम्पसका निमिक्त क्याम्पस प्रमुख डा. दिनबहादुर थापा, कार्यक्रममा यातायात र बसोवासको प्रवन्धमा सहयोग गरेकोमा पोखरा उद्योग वाणिज्य संघ, बागलुङ उद्योग बाणिज्य संघ, बागलुङ बहुमुखी क्याम्पस र गलकोट सुचना तथा सञ्चार सहकारी संस्थालाई उनले धन्यवाद प्रकट गरेका थिए । साहित्यकार आर के अदिप्त गिरीले सञ्चालन गरको कार्यक्रममा आन्दोलनकारी कविका केही कृतिहरु सह आयोजक संस्थालाई हस्तान्तरण गरिएको थियो ।

छन्द कविता

2011-10-19T16:46:00.005+05:30

छन्द- सार्दुलबिक्रिदित

हिरा भट्ट

खान्छे कोइलिले पियुस जुन त्यों त्येई द्रब्य खान्छु म त/
ठाडो शीर झुकाउनु ''मरण हो'' एई धर्म मान्छु म त //
आफ्नै पौरख ले बगाई पसिना यो देश मा बस्दछु/
ढिडो गुन्द्रुक होस् परन्तु खुशिले त्येई गास मा मस्त छू//

आमाको मन त्यो गुरांसी बन त्यो त्येई स्वर्ग मान्छु म त //
छानो त्यो खर को गरीब घरको कैलाश ठान्छु म त //
आफै गाउछु गीत यो हृदयको ''नेपाल मेरो घर''/
प्यारो खुकुरि होस् हिऊ चुचुरी होस् संसार को के डर //

पाइन घर बिदा _ गीत

2011-10-18T22:44:00.003+05:30

प्रेम निशानी मगर

परदेशीलाई हुदो रैछ खाली चोट र पीडा

चाडपर्ब आउदा पनि पाइन घर बिदा

दसैँ र तिहार आउदायाद आउने घरको

भागी आउने कुराभईन देश पर्योअर्को

बन्धकीको घर खेत पनिसाहुले नै लिदा

परदेशीलाई हुदो रैछ खाली चोट र पीडा

थालीमा नै सुकीजादा जमरा ररातो टिका

कति रोलिन् मेरीआमा बगाउदै आसुढिका

मनको रहर मनैभित्रै बिना अर्थसकिदा

परदेशीलाई हुदो रैछ खाली चोट र पीडा

दुबई

कल्पनामा _ गजल

2011-10-18T07:53:00.000+05:30

जनक डि.सी.

तिर्मिरउछ जब नजर वरिपरि
सामिप्पयमा आउँछ अधर वरिपरि ।

भौतारन्छ जब प्यासमा कसैको
खोज्दैहुनछ पानी बगर वरिपरि ।

सुवास छर्दै हुन्छ गाँउ र बस्तिहरु
तर घुम्छ सधैं उ नगर वरिपरि ।

स्थिर छैन धर्तिमा नि आज यता भोलि कता
सयर गर्छ कल्पनामा सगर वरिपरि ।

तिहार विशेष गजल

2011-10-17T17:44:00.002+05:30

रामकृष्ण पौडेल "अनयास"

मै अभागि रै'छु बैनि मलाई माला नउने भो
सप्तरंगि टिका यो साल,निधारमा नहुने भो ।

त्यस्तै भयो दसैँ पनि यो तिहारमा आउछु भन्थे
कर्मै खोटो मेरो देशको कुनै चाडले नछुने भो ।

साईला माईला गाउँका चेलि सबै जम्मा हुदै होलान्
मलाई सोध्दा रुन आउला, तिन्का कुरा नसुने भो ।

त्यो आमाको आँसु अनि भाईटिका मा रुदै बैनि
जान देउ घरमा प्रभु! मलाई यहाँ नथुने भो ।

भरतपुर 13, चितवन ,

यसपालिको दशै

2011-10-16T17:15:00.001+05:30

प्रेम ओली

दशै आयो
जसरी आउथ्यो
यसपाली पनि
त्यसरी नै आयो
गाउ जादा
टिकट बुक गर्नु भनेकोथे
मानेन दशै
कहिले मुडाँ चडदै
कहिले हुँडाँ चड्दै
खानु सास्ती खायो ।

दशैको जन्म
न बालाई थाह् छ
न बाजेलाई थाह् छ
अब दशैलाई
बुढ्यौली लागेको होला
सुगर लागेको होला
ब्लड् प्रेसर बडेको होला
रक्सी मासु नखानु भनेकोथे
व्हुस्की खायो
लोकल खायो
पोलेको खायो
साधेको खायो
कवाब खायो
दवाबले खायो
बासी पायो
हासी खायो
सडेको खायो
लडेको खायो
लडेर खायो
हल्लिदै खायो
हल्लाउदै खायो
खादा खादै दशै
पखला लागेर
अस्पताल धायो
आँफै आयो
आँफै खायो
आँफै सास्ती पायो ।

खल्ती रित्तो भए पछी
दुइचार दामले चेलीबेटिलाई
टिकाटालो लायो
फेरी खल्ती भरिन्छ कि भनी
झिन्डी मिन्डी बोकी
ससुराली धायो
बिचरा दशै !
ससुरालमा पनि
जती पाउथ्यो
फेरी तेत्ती नै पायो
खायो पियो रमायो
केही दिन्छकी भनेको
खल्ती टकटकायो
जाने बेला बजियाले
यसपाली पनि
ऋनको तम्सुक पो थमायो ।

मुक्तक मञ्चको ४१ औं शृङ्खला सम्पन्न

2011-10-16T17:11:00.001+05:30

पोखरा, असोज २८ मुक्तकको उत्थानः हाम्रो अभियान भन्ने मूल नारासहित क्रियाशील मुक्तक मञ्च, पोखरले आफ्नो नियमित मुक्तक वाचनको ४१ औं शृङ्खला शनिबार पोखरामा सम्पन्न गरेको छ । मञ्चले हरेक महिनाको अन्तिम शनिबार मुक्तक वाचन कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको छ ।
मञ्चका अध्यक्ष कष्ण देवकोटाको अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा सल्लाहकारहरु लक्ष्मण थापा, रुपिन्द्र प्रभावी ‘कटु’, सञ्जीव पौडेल, गजल सन्ध्याका अध्यक्ष कपिल शर्मा सञ्जोग, मुक्तककार विष्णु अल्पविरामलगायतले मन्तव्यसहित मुक्तक वाचन गर्नुभएको थियो । कार्यक्रममा मन क्षेत्री, माया कुँवर, विर्सना बस्नेत, सन्तोष कुइँकेल, सुमन लम्साल, आनन्द भट्टराई, कृष्ण थापामगर, रोशन सिग्देल, सावित्री गौतम, परिवर्तन, कृष्ण अधिकारी, प्रेम भट्टराई, सुरेन्द्र रोहित, जीवन पौडेल, बिष्णुप्रसाद बाँस्तोला, असफल गौतम लगायतले मुक्तक वाचन गर्नुभएको थियो ।
कार्यक्रमको संचालन सहसचिव पवित्रा भण्डारीले गर्नुभएको थियो ।

एउटा चाल चलेको छु _ गजल

2011-10-15T15:36:00.002+05:30

आयुष सम्मोहन

तिमीबाट घृणा पाउन एउटा चाल चलेको छु ।
आफैलाई आगो सल्काई भित्रभित्रै बलेको छु ।

माया त तिमीलाई आफुभन्दा नी धेरै गर्छु
तर पनि माया लुकाई यो मुटुलाई छलेको छु ।

संगै जिउने संकल्प त्यो पुरा गर्ने मेरो चाह
बिचबाटोमै थाती राखी बेहोसीमा ढलेको छु ।

छाड्दिन भन्छौ अरे म दुखिको साथ तिमीले
त्यसैले त सन्यासी भई खरानी यो दलेको छु ।

नेपालगञ्ज

महान् वाणी _ पुस्तक समिक्षा

2011-10-14T17:40:00.000+05:30

"प्रदिप पराजुली"

“ तिमी आफ्नो जीवनलाई सफल बनाउन चाहन्छौं भने सर्वप्रथम खराब सोचलाई त्याग, पुरानो सोचलाई त्याग, भित्र्याउ नयाँ सोच, नयाँ दृष्टिकोणलाई आफूभित्र । ”

* स्वेट मार्डेन *

यो भनाई राम प्रसाद खरेलद्वारा संकलन तथा सम्पादन गरिएको पुस्तक महान् वाणीमा समेटिएको पहिलो भनाई हो । वास्तवमै हरेक मान्छे सफल हुन आँफूभित्र भएको खराब र पूरानो सोचलाई त्याग्न आवश्यक छ भने नयाँ तथा राम्रो सोच आफूभित्र भित्र्याउनु पर्छ । यस भनाईलाई पूस्तकका संकलक तथा सम्पादकले लागु गरेको देखिन्छ, यो पुस्तक महान् वाणी तयार गरि प्रकाशन गरेर् । किनभने हामीले धेरै पुस्तकको अध्ययन गरेका हुन्छौं । धेरै पत्रपत्रिकाको अध्ययन गरेका हुन्छौं । र पनि ती कुरालाई आफू भित्र मात्रै सिमित गछौं । रामप्रसादले धेरै अध्ययनशिल व्यक्ति भन्दा फरक के गरेभने आफूले अध्ययन गर्ने क्रममा महत्वपूर्ण लागेका कुराहरुलाई टिपोट गर्दै राखे र अन्त्यमा त्यसलाई एउटा अर्को छुट्टै पुस्तकको स्वरुप दिए ।

यसै कुरालाई पुष्टि गर्न संकलक तथा सम्पादक राम प्रसाद खरेलले पुस्तकमा आफ्नो भनाई कही लेख्नुपर्दा भनेर लेखिएका कुरामा शुरुमा आफ्नो भनाई राखेका छन् — “ अध्ययन गर्नुको अर्थ घोक्नु होइन, नयाँ कुराको सिर्जना गर्न सक्ने बन्नु हो । यो मेरो मान्यता हो । जस्तै मोही पार्नुको अर्थ दहीलाई मन्थन गरी घिउ निकाल्नु हो । यसैगरी हामीले पनि कुनै पनि बिषयको अध्ययन गरिसकेपछि त्यसलाई मन्थन गरी नयाँ कुराको सिर्जना गर्न सक्नुपर्छ । यदि त्यसो गर्न सकिएन भने अध्ययन गर्नुको महत्व पनि हुदैन । अर्को कुरा हरेक बिषयको अध्ययनबाट हामीले जीवनलाई नयाँ तरिकाले जिउन पनि सिक्नुपर्छ । ”

संकलक तथा सम्पादक रामप्रसाद खरेलले भनेझै हरेक कुराको अध्ययन पछि नयाँ तरिकाले जीवन जिउनु पर्छ । यही नयाँ तरिकाले जीवन जिउन उपयोगी तरिकाले जिउन उपयोगी पुस्तकको रुपमा महान् वाणी पुस्तक बजारमा आएको छ । जसलाई रेडियो परिवर्तन इटहरीले प्रकाशन गरेको हो । यो पुस्तक सबैका लागि उपयोगी छ । झन यूवा पुस्ताका लागि अझै वढी उपयोगी हुनसक्छ । पुस्तक भित्र संसारमा जीत हासिल गरेका भनौं सफल जीवन जिएका र जिरहेका महान् व्यक्तिहरुका महान् विचारहरुलाई समेटिएको छ । जुन विचारहरु पढ्नाले हामी भित्र एक प्रकारको उर्जा प्राप्त हुनसक्छ । यो एउटै पुस्तक पढ्दा धेरै लेखक, विचारक, दार्शनिक, राजनितिज्ञ आदिका विचारहरु अध्ययन गर्न पाईन्छ । साथै सयौं पुस्तकको सार पढेको अनुभूति पनि हुन्छ । केही लेख्न चाहनेका लागि पुस्तक सहयोगी हुनसक्छ । यस प्रकारका पुस्तक बजारमा धेरै आइसकेका छन् । यही भिडमा महान् वाणीले थोरै अलिक फरक अर्थ वोकेको छ । पुस्तकमा संकलक तथा सम्पादकले बिषयगत रुपमा विभिन्न महान् व्यक्तिहरुका विचारलाई समेटेका छन् । जस्तै सफलता, आध्यत्मा, नेतृत्व, राजनीति आदि । पुस्तकभित्र एक हजारका हाराहारीमा यस्ता भनाईहरु समेटिएका छन् जसले जीवनलाई सकारात्मक परिवर्तन गर्न सघाउछ । पुस्तक भित्र समेटिएको अर्को एक भनाई —

“ साँच्चैका का्रन्तिकारीहरु प्रेमका अमर अनुभूतिहरुबाट प्रेरित हुन्छन् । प्रेम गर्ने गुणको अभावमा कुनै पनि वास्तविक का्रन्तिकारीको कल्पना गर्नु असम्भव छ । ”

* चे ग्वेभारा *

६४ पेज रहेको पुस्तकको आवरणलाई पनि कलाकार विक्रमश्रिले त्यति नै कलात्मक वनाएका छन् । रेडियो परिवर्तन इटहरीका स्टेशन मेनेजर समेत रहेका संकलक तथा सम्पादक राम प्रसाद खरेलको यो पुस्तक एक पटक अध्ययन गर्नै पर्ने र संग्रह गर्ने खालको रहेको छ । अन्त्यमा पुस्तक भित्र समेटिएको एक उपयोगी भनाई । —

“ यहाँ अवसर प्रशस्त छन् । तर अवसरलाई खोज्ने आखाँ चाहिन्छ, टिप्ने हात चाहिन्छ । हामी सुनखानीमा बसिरहेका छौं तर थाहा नपाएर ढुङ्गाको खोजीमा वाहिर पुग्छौं। कमजोरी हाम्रो तर दोष हामी अरुलाई दिन्छौं । ”

* कर्ण शाक्य *

पुस्तक – महान् वाणी

संकलक÷सम्पादक – राम प्रसाद खरेल

प्रकाशक – रेडियो परिवर्तन, इटहरी

आवरण कला – विक्रमश्रि

पृष्ठ – ६४ पेज

मूल्य – रु. १०० ।–

गोविन्दपुर – ७, मोरङ्ग हाल – इटहरी